Teknoloji, günümüzde bireylerin yaşamının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu durum, toplumsal faydaların yanı sıra çeşitli riskleri de beraberinde getirmektedir. Özellikle okul saldırıları gibi şiddet olaylarında dijital platformların etkisi dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, teknolojinin okul saldırılarındaki rolü; dijital tetikleyiciler, siber zorbalık, sosyal medya etkisi ve kurumsal sorumluluklar çerçevesinde ele alınmakta, örnek vakalar üzerinden değerlendirilerek çözüm önerileri sunulmaktadır.

Teknolojinin Okul Saldırılarındaki Rolü

Teknoloji doğrudan sebep değil, ancak hızlandırıcı ve kolaylaştırıcı bir araçtır. Özellikle sosyal medya üzerinden şiddet içeriklerine maruz kalma, bireyin algısını değiştirebilir ve şiddeti normalize edebilir.

Örneklendirecek olursak; algoritmalar, kullanıcıya benzer içerikleri sürekli göstererek bir “echo chamber” (yankı odası) oluşturur. Bu durum bireyin gerçeklik algısını bozabilir ve radikalleşmeye zemin hazırlayabilir.

Dijital Tetikleyiciler ve Oyunlaştırılmış Şiddet

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki olaylarda teknolojinin “azmettirici” bir rolü olduğu değerlendirilmektedir. Bu saldırılar sadece fiziksel birer öfke patlaması değil; Telegram ve Discord gibi platformlardaki kapalı gruplarda planlanan, radikalleştirilen ve “puan toplama” üzerine kurulu bir oyunlaştırma (gamification) stratejisinin sonucudur.

Teknoloji burada saldırganın motivasyonunu artıran bir yankı odası görevi görmektedir. Sonrasında gerçek silahla atış yapma isteği, bunu gerçekleştirebileceğine inanma, içe kapanıklık ve sosyalleşememenin oluşturduğu psikolojik altyapı ile bireyin kendini sanal dünyaya hapsetmesi söz konusudur. Gerçek dünyada yapmayı düşündüğü eylemleri sanal ortamda paylaştığı kişilerle sürekli beslemesi ve “kahraman olacağı”, “herkesin onu konuşacağı”, “tarihe geçeceği” gibi sanrılar geliştirmesi, sanal ve gerçeklik arasında sıkıştığını ortaya koymaktadır.

Siber Zorbalık ve Tetikleyici Etkisi

Cyberbullying (siber zorbalık), ciddi bir tetikleyicidir. Sürekli dijital zorbalığa maruz kalan bireylerde öfke birikimi ve intikam duygusu gelişebilir.

ABD’de Yaşanan Örnek Vakalar

– Columbine Lisesi Saldırısı (1999)

Columbine High School massacre, Amerika Birleşik Devletleri’nin Colorado eyaletinde meydana gelen bir okul saldırısıdır. Saldırganlar son sınıf öğrencileriydi ve 12 öğrenciyi ve bir öğretmeni öldürdü.

Saldırganlar erken dönem internet siteleri ve günlükler üzerinden öfke ve nefretlerini dışa vurmuş, şiddet içerikli medya ve oyunlara yoğun ilgi göstermiştir. Sosyal dışlanma ve psikolojik sorunlar, dijital içeriklerle birleşerek riskli bir profil oluşturmuştur.

– Megan Meier Vakası (2006)

Megan Meier suicide case, siber zorbalık vakalarına çarpıcı bir örnektir. 13 yaşındaki Megan, sosyal medya üzerinden sahte bir hesap aracılığıyla psikolojik olarak hedef alınmıştır.

Süreç boyunca ağır hakaretler ve dışlayıcı mesajlar gönderilmiş, son mesajlardan biri “Dünya sensiz daha iyi bir yer olurdu.” olmuştur. Bu yoğun siber zorbalık sonucunda Megan intihar etmiştir. Olay, ABD’de siber zorbalık yasalarının tartışılmasına neden olmuştur.

“Siber zorbalık fiziksel değildir ama etkisi doğrudan hayata dokunur; bazen geri dönüşü olmayan şekilde.”

– Parkland Lisesi Saldırısı (2018)

Stoneman Douglas High School shooting, dijital izlerin önceden fark edilmesinin önemini göstermektedir. Saldırgan Nikolas Cruz 17 kişinin ölümüne neden olmuştur.

Olaydan önce sosyal medyada silah içerikleri paylaşmış, şiddet eğilimlerini açıkça ifade etmiş ve tehdit içerikli yorumlar bırakmıştır. Hatta bir kullanıcı tarafından yetkililere bildirilmesine rağmen bu uyarı yeterince değerlendirilememiştir.

“Tehlike bazen sessiz gelmez; dijital dünyada iz bırakır, mesele o izleri zamanında okuyabilmektir.”

Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta ise güvenlik güçlerinin olaylardan önce tespit edilen gruplara yönelik olaydan 1 gün önce operasyon yapması önemli bir gelişmedir. Ancak yeterli değildir; erken tespit kadar erken müdahale hatta tam müdahale hayati önem taşımaktadır.

Risk Altındaki Birey Profili Nasıl Siber Suç Ağlarına Nasıl Düşüyorlar?

Aidiyet duygusu düşük, aile içi iletişimi zayıf ve akademik başarısı düşük çocuklar, sanal dünyada “kahraman olma” vaadiyle kandırılabilmektedir.
Sadece Siber Suça değil Organize suç örgütlerinin ağına da kolay düşüyor. Bu Konuyu SASAM (Sahipkıran Stratejik Araştırma Merkezi) 22 Aralık 2025 ‘de Afyonkarahisar’da Kamu kuruluşlarıyla birlikte Akran Zorbalığı ve Suça Sürüklenme Riski Olan Çocuklar Üzerine Konferans ve Çalıştay düzenleyerek Raporlamalarını Hem Kamu ile Hem Kamu Kuruluşlarıyla Hem de T.B.M.M. ilgili Meclis komisyonuna raporlarını teslim etmiştir.

Platformlar Hakkında Genel Bilgi

Telegram’ın Türkiye’de resmi temsilciliği bulunmamaktadır ve BTK uyarılarına yanıt vermemektedir.1 Milyar kullanıcısı bulunmakta Nisan 2026 İstatistikleri 20 Milyon Civarı Aktif kullanıcı var.
Discord yaklaşık 150 milyon aktif kullanıcıya sahiptir ve Türkiye’de geniş bir kullanıcı kitlesi bulunmaktadır. (Ankara 1. Sulh Ceza Hakimliği, 9 Ekim 2024’te Discord’a erişim engeli getirmiştir. Mart 2026’da yaş doğrulama sistemi gündeme gelse de platform halen erişime kapalıdır.)
Reddit Türkiye’de yasaklı değildir Şubat2026 ‘da İstanbul Merkezli şirket kurarak faaliyetlerine başlamış ve 1 milyon civarı kullanıcı bulunmaktadır.

Ailelerin Rolü ve Dijital Denetim

Tam kontrol yerine bilinçli rehberlik gerekir.

• Açık iletişim kurulmalı Aile içi faaliyetlerle ile Çocuklar yalnız bırakılmamalı yalnız kaldıkları takdirde özellikle tek olan çocuklar için tek oyun kurmada zorlanabileceğinden doğrudan aklı dijital dünyadaki oyun ve videolara gidecektir.
  Evde güvenli internet, güçlü bir Wi-Fi şifresi (WPA2/WPA3), güncel antivirüs yazılımları, servis sağlayıcıdan Tüm Karasal ve Mobil Alt yapı Operatörleri için ücretsiz “Aile Profili” (müstehcenlik, şiddet, kumar engelleyici) aktifleştirilmesi istenmesi gerekmektedir.
• www.btkakademi.gov.tr Güvenli İnternet Kategorisi seçilip Oradaki Tüm Eğitimleri Mutlaka almalılar.
  Google Dijital Ebeveynlik Konulu Eğitimi Mutlaka almalıar. ( Tüm konular var Dijital Bağımlılık, Ekran Bağımlılığı gibi … )
• Çocukların hangi platformları kullandığı bilinmeli ve Ebeveyn denetimlerini uygulamalılar. Çocukların indirdikleri oyunların izinlerini kendileri tarafından neyi indirmelerine onay verdiklerini bilerek izin vermeliler. Yaş kategorilerine uygun olmayan, yaş kategorilerine uygun olsa da şiddet içerikli oyunlara veya sanal bahis kumar alt yapısını sağlayan sürekli oyunda bir şey almayı tetikleyecek oyunlara dikkat edilmedi.
• Video Uygulamaları mutlaka yaş düzeyine uygun olmalı , sürekli ekran kaydırma short videoları izlememelerini sağlamalılar. (Aksi Halde,Yankı Odası tehdidine açık olunur.)
• Süre sınırları mutlaka olmalıdır.

Tüm Bunları Yaptıkları Halde Karşılaşılabilecek Problemlerde Destek Hatlarından Yararlanmalıdırlar. Sorunları Kendileri Çözmeye Çalışmamalıdırlar.

Destek hatları;

• ALO 141 Güvenli İnternet Bilgi Destek Hattı
• YEDAM Alo 115 (12 yaş üzeri bireylere ücretsiz destek)
• ALO 178 RTÜK Şikayet Hattı
• 112 Siber Suçları Bildirebilirler ya da  onlineislemler.egm.gov.tr

Devletin Sorumluluklarında Çözüm Öneri Neler

Öncelikle , Bol Bol KAMU SPOTU İle Akıllara Bu durumun Önemini Kazımak. Sonrasında ise;

Dijital Platformlara Yönelik Denetimler

• Web sitesi analizleri yapılması
• Yasa dışı faaliyetler raporlanması
• DNS ve IP engelleme uygulanması

• Yasaklı sitelere erişimlerin yapılıp yapılmadığının takibi (VPN/Tunnel dahil)
• Türkiye’de Temsilciliği bulunmayan Platformların Kapatılması Erişimlerin Engellenmesi.
• Yankı Algoritma sistemde devam eden Sosyal Video sitelerinide aynı tabiyete tutulması gerekmektedir.
• Risk altındaki çocukları tespit etmek için Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesinde psikososyal veri analizleri yapılmalıdır. Sorunlu gözlemlenen öğrenciler rehber öğretmenlerin kontrol ve yönlendirmeleriyle psikolog görüşü alıması zorunlu hale getirilmeli. (MEB – SAĞLIK Bakanlığı)
• Ailelere Dijital okuryazarlık eğitimi ve Ebeveyn denetimi nasıl yapılmalı eğitimleri verilmelidir. (MEB -Aile Sosyal Politikalar)
• 2007-2008’den beri ortaokullarda seçmeli olarak verilmektedir.
  Ancak bu dersin ilkokuldan itibaren zorunlu olması gerekmektedir. (Kodlama Dersi Mantığında ya da 2 dersin birleştirilip Teknoloji Dersi gibi bir derste toplanması) (MEB)

RTÜK’ün Sorumlulukları

• Televizyon yayınların da da ciddi algı özendirici dizi ve filmlerin yayınlanması dikkat çekici olmuştur. Vatandaşlar RTÜK’ün bu izinleri neye göre verdiğini tartışır olmuşlardır.

Toplumsal Travma ve Dezenformasyon

Olay anında yayılan sahte videolar ve yanlış bilgiler toplumsal paniği artırmaktadır. Bu nedenle yalnızca resmi kaynakların takip edilmesi ve teyit edilmemiş bilgilerin paylaşılmaması gerekmektedir. Deepfake gibi teknolojilere karşı farkındalık artırılmalıdır.

“Siber güvenlik artık sadece veri korumak değil; toplumsal güvenliği de dijital alanda korumaktır.”

Sonuç ve Çözüm Önerileri

Okul saldırıları tek bir nedene indirgenemez. Teknoloji doğrudan sebep değil, ancak güçlü bir hızlandırıcıdır.

Dijital okuryazarlık artırılmalı, aileler bilinçlendirilmeli, devlet denetimleri güçlendirilmeli ve risk altındaki bireyler erken dönemde tespit edilmelidir.

“Unutmayalım ki klavyenin arkasındaki silah tehlikeli olduğu kadar, teknolojiyi doğru kullandığımızda toplumsal fayda aracı olarak da kullanılabilmektedir.”

Tıpkı Bizleri Siz, Değerli Okurlarımızla bizleri bir araya getiren teknolojiyi kullandığımız gibi….

.

Mesut UYAR
Yazarım diğer yazıları için tıklayınız

________________________

Kaynakça

Centers for Disease Control and Prevention. (2023). School violence: Risk and protective factors

National Institute of Justice. (2018). School safety and school violence

Patchin, Justin W.., & Hinduja, Sameer. (2018). Cyberbullying prevention and response. Routledge

U.S. Secret Service., & U.S. Department of Education. (2019). Protecting America’s schools

Federal Bureau of Investigation. (2018). Active shooter incidents in the United States

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu. (2024). Güvenli internet hizmetleri